Σε σοβαρές καταγγελίες που αφορούν παιδιά, το κράτος οφείλει να διερευνά πλήρως αλλά και γρήγορα. Η παιδοκεντρική προστασία δεν επιτυγχάνεται μόνο με την ποιότητα της διερεύνησης, αλλά και με τον χρόνο μέσα στον οποίο αυτή ολοκληρώνεται.
- Ταυτότητα
Υπόθεση: E.M.S. v. Greece
Αριθμός προσφυγής: 35341/23
Δικαστήριο: Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Τρίτο Τμήμα
Ημερομηνία απόφασης: 10 Νοεμβρίου 2026
Διατάξεις: Άρθρα 3 και 8 ΕΣΔΑ
Αποτέλεσμα: Παραβίαση των άρθρων 3 και 8 ως προς τη διαδικαστική τους διάσταση, λόγω έλλειψης ταχύτητας στη διερεύνηση.
Απόφαση: Ομόφωνη.
- Αντικείμενο
Η υπόθεση αφορούσε καταγγελία ότι οι ελληνικές αρχές δεν διερεύνησαν αποτελεσματικά και με την απαιτούμενη ταχύτητα ισχυρισμούς περί σεξουαλικής κακοποίησης ανήλικου παιδιού από τον πατέρα του, καθώς και ισχυρισμούς περί δευτερογενούς θυματοποίησης του παιδιού κατά τη διαδικασία.
Η μητέρα είχε υποβάλει την ποινική καταγγελία στις 5 Ιουλίου 2018. Οι ποινικές διαδικασίες ολοκληρώθηκαν τον Μάιο του 2023 χωρίς παραπομπή του πατέρα σε δίκη, επειδή οι εθνικές αρχές έκριναν ότι δεν υπήρχαν επαρκείς ενδείξεις ενοχής.
- Ένα σημαντικό σημείο: το ΕΔΔΑ δεν καταλόγισε πλημμελή αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων
Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι εθνικές αρχές είχαν εξετάσει έγγραφα, μαρτυρικές καταθέσεις, ιατρικά και πραγματογνωμοσυνικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των διαφορετικών επιστημονικών απόψεων, του βίντεο και του αιτήματος για συμπληρωματική πραγματογνωμοσύνη. Στη §43 το ΕΔΔΑ κατέληξε ότι δεν μπορούσε να διακρίνει αυθαιρεσία ή πρόδηλη έλλειψη λογικής στον τρόπο αξιολόγησης του αποδεικτικού υλικού. Επίσης, δεν διαπίστωσε κακή πίστη, υπαίτια αδιαφορία ή έλλειψη επιμέλειας των ανακριτικών και εισαγγελικών αρχών ως προς την προσπάθεια εξακρίβωσης των πραγματικών περιστατικών.
Η καταδίκη της Ελλάδας δεν οφείλεται στο αποτέλεσμα της ποινικής διαδικασίας ούτε στο ότι το ΕΔΔΑ έκρινε ότι οι καταγγελίες κακοποίησης αποδείχθηκαν.
- Δευτερογενής θυματοποίηση και παιδοκεντρική διαδικασία
Το ΕΔΔΑ επίσης δεν αποδέχθηκε ότι το παιδί είχε έρθει αντιμέτωπο με τον καταγγελλόμενο πατέρα κατά την πραγματογνωμοσύνη. Αντιθέτως, σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, το παιδί εξετάστηκε χωριστά, σε ειδικά διαμορφωμένο, φιλικό προς τα παιδιά χώρο και με μεθοδολογία κατάλληλη για παιδιά που καταγγέλλουν σεξουαλική κακοποίηση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το ότι οι ελληνικές αρχές αρνήθηκαν νέα εξέταση του παιδιού, θεωρώντας ότι δεν θα βοηθούσε στη διαλεύκανση της υπόθεσης και θα μπορούσε να βλάψει την ψυχολογική και συναισθηματική ανάπτυξή του.
Το ΕΔΔΑ κατέληξε ότι δεν μπορούσε να θεωρηθεί ότι οι αρχές αγνόησαν την ιδιαίτερη ευαλωτότητα του παιδιού ή ότι απέτυχαν να υιοθετήσουν παιδοκεντρική προσέγγιση.
- Πού εντόπισε λοιπόν την παραβίαση το ΕΔΔΑ;
Στην καθυστέρηση. Από την υποβολή της ποινικής καταγγελίας στις 5 Ιουλίου 2018 έως την τελική εισαγγελική απόφαση στις 18 Μαΐου 2023 μεσολάβησαν περίπου 4 χρόνια και 11 μήνες. Το κρίσιμο πρόβλημα ήταν η παιδοψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη καθώς υπήρχε εντολή για παιδοψυχιατρική αξιολόγηση ήδη από τον Αύγουστο 2018, η ανεξάρτητη εξέταση από δικαστικά διορισμένο παιδοψυχίατρο διατάχθηκε τον Φεβρουάριο 2021, πραγματοποιήθηκε μεταξύ Ιουλίου και Οκτωβρίου 2021, και η έκθεση παραδόθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2021. Δηλαδή, χρειάστηκαν πάνω από τρία χρόνια από την έναρξη της προκαταρκτικής έρευνας μέχρι την ολοκλήρωση ενός κρίσιμου αποδεικτικού στοιχείου.
Το ΕΔΔΑ αναγνώρισε την πολυπλοκότητα της υπόθεσης, τη δυσκολία εξεύρεσης κατάλληλου ειδικού και τις επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Έκρινε όμως ότι οι λόγοι αυτοί δεν δικαιολογούσαν το σύνολο της καθυστέρησης. Μάλιστα, στη §51 υπενθύμισε ότι οργανωτικά προβλήματα, συμπεριλαμβανομένων των ελλείψεων προσωπικού και του αυξημένου φόρτου εργασίας, δεν απαλλάσσουν το κράτος από την υποχρέωση να οργανώνει το δικαστικό του σύστημα κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των άρθρων 3 και 8.
- Η κρίσιμη διαπίστωση
Το ΕΔΔΑ έλαβε υπόψη σωρευτικά ότι χρειάστηκαν πάνω από τρία χρόνια για το κρίσιμο πραγματογνωμοσυνικό στοιχείο, ότι η συνολική διαδικασία διήρκεσε σχεδόν πέντε χρόνια και ότι σε υποθέσεις καταγγελιών σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών απαιτείται ιδιαίτερη επιμέλεια και ταχύτητα. Για τον λόγο αυτό έκρινε ότι οι ελληνικές αρχές δεν επέδειξαν την απαιτούμενη ταχύτητα και εύλογη επιμέλεια. Συνεπώς διαπιστώθηκε παραβίαση των άρθρων 3 και 8 της ΕΣΔΑ ως προς τη διαδικαστική τους διάσταση.
- Αποζημίωση
Το Δικαστήριο επιδίκασε στο παιδί 4.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 1.500 ευρώ για δικαστικά έξοδα και δαπάνες. Οι καταγγελίες της μητέρας είχαν κριθεί απαράδεκτες ratione personae, καθώς ως προς τις συγκεκριμένες καταγγελίες το Δικαστήριο αναγνώρισε ως θύμα το παιδί και όχι τη μητέρα.
Ακολουθεί η απόφαση στο σύνδεσμο:
