Αντικείμενο της διαφοράς
Οι ενάγοντες (πατέρας, παππούς και γιαγιά ανήλικου τέκνου) άσκησαν αγωγή κατά της μητέρας του παιδιού, υποστηρίζοντας ότι η τελευταία παραβίαζε συστηματικά δικαστικές αποφάσεις που ρύθμιζαν την επικοινωνία του παιδιού με τον πατέρα και τους παππούδες του, με αποτέλεσμα να προσβάλλεται η προσωπικότητά τους και να υφίστανται ηθική βλάβη.
Νομικά ζητήματα που εξετάστηκαν
- Προστασία προσωπικότητας. Το Δικαστήριο επαναλαμβάνει ότι η παράνομη προσβολή της προσωπικότητας θεμελιώνει αξίωση άρσης της προσβολής, παράλειψης στο μέλλον και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης σύμφωνα με τα άρθρα 57, 59, 914 και 932 ΑΚ.
- Δικαίωμα επικοινωνίας ανηλίκου με γονείς και ανιόντες. Κεντρική θέση της απόφασης είναι ότι η επικοινωνία του παιδιού με τον γονέα με τον οποίο δεν διαμένει, αλλά και με τους παππούδες και γιαγιάδες, αποτελεί στοιχείο της προσωπικότητας τόσο του παιδιού όσο και των συγγενών του και συμβάλλει στην ψυχική και συναισθηματική ανάπτυξη του ανηλίκου. Το δικαίωμα επικοινωνίας των παππούδων κατοχυρώνεται αυτοτελώς από το άρθρο 1520 ΑΚ και δεν εξαρτάται από τη βούληση του γονέα που ασκεί την επιμέλεια.
- Αρμοδιότητα. Το Δικαστήριο έκρινε ότι, επειδή σωρεύονται αξιώσεις αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από προσβολή προσωπικότητας, αρμόδιο είναι το Πολυμελές Πρωτοδικείο.
Πραγματικά περιστατικά
Οι γονείς τέλεσαν γάμο το 2017 και απέκτησαν μία κόρη. Μετά τη διάσπαση της έγγαμης συμβίωσης εκδόθηκαν επανειλημμένες αποφάσεις ασφαλιστικών μέτρων και προσωρινών διαταγών που ρύθμιζαν την επικοινωνία του παιδιού με τον πατέρα και τους παππούδες του. Η επιμέλεια του ανηλίκου είχε ανατεθεί προσωρινά στη μητέρα. Από το αποδεικτικό υλικό (καταθέσεις, εκθέσεις κοινωνικής έρευνας, ψυχολογικές αξιολογήσεις, μηνύματα και λοιπά έγγραφα) το Δικαστήριο κατέληξε ότι η εναγόμενη παρεμπόδιζε ή ματαίωνε συστηματικά την επικοινωνία του παιδιού με τον πατέρα, τον παππού και τη γιαγιά. Διαπιστώθηκαν πολλαπλές παραβάσεις των ισχυουσών δικαστικών αποφάσεων κατά τα έτη 2020 και 2021.
Κρίσιμες παραδοχές του Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο δέχθηκε ότι η μητέρα είχε υποχρέωση να διευκολύνει και να προάγει την επικοινωνία του παιδιού με τους ενάγοντες. Η παρεμπόδιση της επικοινωνίας δεν συνιστά απλώς παραβίαση δικαστικής απόφασης αλλά και προσβολή της προσωπικότητας των δικαιούχων επικοινωνίας. Η συμπεριφορά της εναγόμενης δημιούργησε στενοχώρια, απογοήτευση και ματαίωση στους ενάγοντες και δυσχέρανε την ανάπτυξη των οικογενειακών δεσμών με το παιδί. Ιδίως για τους παππούδες και τη γιαγιά αναγνωρίστηκε ότι η επικοινωνία με το εγγόνι τους αποτελεί έκφανση της προσωπικότητάς τους και η παρεμπόδισή της συνιστά προσβολή αυτής.
Κρίση επί της χρηματικής ικανοποίησης
Το Δικαστήριο έκρινε ότι έπρεπε να επιδικασθεί χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης 4.500 ευρώ στον πατέρα του παιδιού, 1.500 ευρώ στον παππού, 1.500 ευρώ στη γιαγιά. Τα αιτούμενα ποσά ήταν σημαντικά μεγαλύτερα, αλλά το Δικαστήριο τα περιόρισε ως εύλογα με βάση τις συνθήκες της υπόθεσης.
Διατακτικό
Το Δικαστήριο δέχθηκε εν μέρει την αγωγή. Υποχρέωσε την εναγόμενη να άρει την προσβολή της προσωπικότητας των εναγόντων και να παραλείπει στο μέλλον κάθε παρεμπόδιση της επικοινωνίας. Απείλησε σε βάρος της χρηματική ποινή 1.000 ευρώ για κάθε μελλοντική παράβαση της σχετικής δικαστικής υποχρέωσης. Υποχρέωσε την εναγόμενη να καταβάλει τα παραπάνω ποσά χρηματικής ικανοποίησης στους ενάγοντες.
Σημασία της απόφασης
Η ΠΠρΧαλκίδας 64/2022 είναι ιδιαίτερα σημαντική γιατί αναγνωρίζει ρητά ότι η παρεμπόδιση επικοινωνίας παιδιού με παππούδες και γιαγιά μπορεί να συνιστά προσβολή προσωπικότητας. Επιβεβαιώνει ότι το δικαίωμα επικοινωνίας των ανιόντων είναι αυτοτελές δικαίωμα και προστατεύεται δικαστικά. Δέχεται ότι η συστηματική μη συμμόρφωση σε ρυθμίσεις επικοινωνίας μπορεί να θεμελιώσει όχι μόνο μέτρα εκτέλεσης αλλά και αξιώσεις χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης. Τονίζει ότι η διατήρηση δεσμών του παιδιού με την ευρύτερη οικογένεια εξυπηρετεί πρωτίστως το συμφέρον του ίδιου του παιδιού.
Ακολουθεί η απόφαση στο σύνδεσμό:
