Ένα κρίσιμο θεσμικό ζήτημα για την προστασία των παιδιών μετά τον γονικό χωρισμό έφθασε στη Βουλή των Ελλήνων, μετά από παρέμβαση του «Παιδί με 2 Γονείς» από 08.07.2026.
Η επιστολή και τα αιτήματα της οργάνωσης κατατέθηκαν στη Βουλή από τη βουλευτή της Ελληνικής Λύσης Μαρία Αθανασίου και έλαβαν αριθμό Αναφοράς 3250/31.08.2026. Αντικείμενο της παρέμβασης ήταν η ανάγκη ουσιαστικής αποτίμησης της εφαρμογής του Ν. 4800/2021 στις χωρισμένες οικογένειες και συνεχούς παρακολούθησης του οικογενειακού δικαίου με επίκεντρο την ωφέλεια των παιδιών.
Η απάντηση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Γεώργιου Φλωρίδη, με ημερομηνία 14 Οκτωβρίου 2026, έχει ιδιαίτερη σημασία. Όχι μόνο επειδή ανακοινώνει ότι πρόκειται να συσταθεί αρμόδια επιτροπή για την αξιολόγηση των αλλαγών στο οικογενειακό δίκαιο, αλλά κυρίως επειδή αναγνωρίζει επισήμως ότι τα κρίσιμα δεδομένα που θα επέτρεπαν μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση δεν μπορούν σήμερα να εξαχθούν συγκεντρωτικά από τα πληροφοριακά συστήματα της Δικαιοσύνης.
Τι ζήτησε το «Παιδί με 2 Γονείς»
Το αίτημα δεν ήταν απλώς να πληροφορηθεί η κοινωνία πόσες οικογενειακές υποθέσεις εκδικάζονται. Η Αναφορά μετέφερε έξι συγκεκριμένα αιτήματα:
- δημοσιοποίηση συγκεντρωτικών στατιστικών στοιχείων για την εφαρμογή του Ν. 4800/2021,
- ειδική πανελλαδική μελέτη της δικαστηριακής εφαρμογής της γονικής μέριμνας μετά το 2021,
- μόνιμο μηχανισμό παρακολούθησης δεικτών παιδικής ευημερίας μετά τον γονικό χωρισμό,
- δημόσια λογοδοσία ως συνέχεια των παρεμβάσεων της κοινωνίας των πολιτών,
- θεσμικό διάλογο μεταξύ Υπουργείου Δικαιοσύνης, ακαδημαϊκής κοινότητας, ανεξάρτητων αρχών και κοινωνίας των πολιτών,
- συλλογή και δημοσιοποίηση, μέσω του JustStat ή άλλου αρμόδιου φορέα, δεδομένων για τις αποφάσεις που αφορούν γονική μέριμνα, καθημερινή φροντίδα και επικοινωνία μετά την έναρξη ισχύος του Ν. 4800/2021.
Η λογική πίσω από το αίτημα ήταν συγκεκριμένη: ένας νόμος που επηρεάζει την καθημερινή ζωή χιλιάδων παιδιών δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο ως νομοθετικό κείμενο. Πρέπει να εξετάζεται τι παράγει στην πράξη.
Και ακριβώς εδώ η απάντηση του Υπουργείου αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Τι απάντησε το Υπουργείο Δικαιοσύνης
Το Υπουργείο εξηγεί ότι μέσω του JustStat συλλέγει στατιστικά στοιχεία για τη δικαστηριακή ύλη, συμπεριλαμβανομένων των υποθέσεων οικογενειακού δικαίου. Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι η περαιτέρω στατιστική παρακολούθηση των συγκεκριμένων υποθέσεων είναι σήμερα δυσχερής. Και καταλήγει σε μία εξαιρετικά σημαντική διαπίστωση:
«Η συλλογή δηλαδή και δημοσιοποίηση στοιχείων σχετικά με αποφάσεις γονικής μέριμνας, καθημερινής φροντίδας και επικοινωνίας, συγκεντρωτικά και διακριτά ανά έτος και δικαστήριο δεν είναι εφικτή σήμερα.»
Το Υπουργείο εξηγεί και την αιτία. Οι κρίσιμες αυτές πληροφορίες βρίσκονται μέσα στο σώμα των δικαστικών αποφάσεων αλλά δεν καταγράφονται ως διακριτά και δομημένα πεδία στο ΟΣΔΔΥ-ΠΠ, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να εξαχθούν αυτοματοποιημένα. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι η Πολιτεία μπορεί να γνωρίζει τον συνολικό όγκο της δικαστηριακής ύλης, αλλά όχι να εξαγάγει αυτοματοποιημένα από το υφιστάμενο σύστημα τις ειδικότερες πληροφορίες που απαιτούνται για να διαπιστωθεί πώς εφαρμόζεται στην πράξη το οικογενειακό δίκαιο στα κρίσιμα ζητήματα γονικής μέριμνας, καθημερινής φροντίδας και επικοινωνίας.
73.582 αποφάσεις, αλλά χωρίς δομημένη εικόνα του αποτελέσματός τους
Η απάντηση περιλαμβάνει ένα ακόμη εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο. Σύμφωνα με το Υπουργείο, την περίοδο 2021-2026 εκδόθηκαν 73.582 αποφάσεις οικογενειακού δικαίου. Για να εξαχθούν όμως από αυτές οι πληροφορίες που ζητήθηκαν, θα χρειαζόταν «συστηματική και αναλυτική εξέταση μεγάλου αριθμού δικαστικών αποφάσεων». Το Υπουργείο επισημαίνει επίσης ότι μια τέτοια επεξεργασία απαιτεί ειδική διοικητική άδεια και σημαντικούς ανθρώπινους και διοικητικούς πόρους ανά Πρωτοδικείο.
Και ακριβώς εδώ βρίσκεται, κατά την άποψή μας, η ουσία του προβλήματος: Το ζήτημα δεν είναι απλώς ότι λείπουν μερικοί ακόμη στατιστικοί πίνακες. Λείπει η οργανωμένη τεκμηριωτική βάση που θα επέτρεπε στην Πολιτεία να γνωρίζει τι πραγματικά συνέβη μετά τη μεταρρύθμιση του 2021.
Το παράδοξο της εξαγγελθείσας αξιολόγησης
Η απάντηση του Υπουργείου περιλαμβάνει και μία σημαντική θετική εξέλιξη. Το Υπουργείο ανακοινώνει ότι, στο πλαίσιο της αξιολόγησης των αλλαγών στο οικογενειακό δίκαιο, προγραμματίζει τη σύσταση αρμόδιας επιτροπής. Αντικείμενό της θα είναι η εξέταση του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν οι αλλαγές και η διερεύνηση των προβλημάτων που έχουν ανακύψει από την εφαρμογή του Ν. 4800/2021, ώστε να γίνουν οι αναγκαίες προσαρμογές για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών και του βέλτιστου συμφέροντός τους.
Η πρόθεση αυτή είναι ασφαλώς σημαντική. Αναδεικνύει, όμως, ταυτόχρονα ένα θεμελιώδες μεθοδολογικό ερώτημα:
Με ποια δεδομένα θα αξιολογηθεί η εφαρμογή του Ν. 4800/2021, όταν το ίδιο το Υπουργείο αναγνωρίζει ότι σήμερα δεν είναι εφικτή η συγκεντρωτική και διακριτή εξαγωγή των κρίσιμων στοιχείων για γονική μέριμνα, καθημερινή φροντίδα και επικοινωνία;
Και ακόμη περισσότερο:
Πώς μπορούν να αποφασιστούν οι «αναγκαίες προσαρμογές», εάν προηγουμένως δεν έχει προσδιοριστεί με αντικειμενικά δεδομένα ποια προβλήματα προέρχονται από τον ίδιο τον νόμο και ποια από τον τρόπο με τον οποίο αυτός εφαρμόζεται από τα δικαστήρια και τις λοιπές αρμόδιες αρχές;
Η απάντηση υπό το πρίσμα της μελέτης του παιδί με 2 γονείς για το ΕΔΔΑ
Το ζήτημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο όταν η απάντηση διαβαστεί μαζί με τη νομολογιακή μελέτη που έχουμε πραγματοποιήσει για την προστασία της οικογενειακής ζωής.
Όπως προκύπτει από τη μελέτη, οι ελληνικές υποθέσεις που εξετάστηκαν δεν είναι ορθό να αντιμετωπίζονται απλώς ως μία σειρά ασύνδετων περιστατικών. Η επανεμφάνιση σε διαφορετικές χρονικές περιόδους προβλημάτων που συνδέονται με την ταχύτητα των διαδικασιών, την αποτελεσματική εκτέλεση, τις διαδικαστικές εγγυήσεις και την αποτελεσματική προστασία της σχέσης γονέα-παιδιού δικαιολογεί τουλάχιστον τη θεσμική διερεύνηση του εάν υφίστανται επαναλαμβανόμενες δυσλειτουργίες.
Και εδώ η νέα επίσημη απάντηση προσθέτει ένα διαφορετικό επίπεδο στο πρόβλημα: αν η Πολιτεία δεν διαθέτει δομημένα δεδομένα για τον τρόπο εφαρμογής του οικογενειακού δικαίου, τότε περιορίζεται και η δυνατότητά της να εξακριβώσει εάν τα προβλήματα που εμφανίζονται σε επιμέρους υποθέσεις είναι μεμονωμένα ή αποτελούν μέρος ευρύτερου επαναλαμβανόμενου φαινομένου.
Η απουσία δεδομένων, επομένως, δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι υπάρχει διαρθρωτικό πρόβλημα. Αποδεικνύει όμως κάτι διαφορετικό και θεσμικά εξίσου κρίσιμο: ότι σήμερα δεν υπάρχει η αναγκαία συγκεντρωτική πληροφοριακή βάση για να ελεγχθεί με συστηματικό και αντικειμενικό τρόπο η έκταση ενός τέτοιου προβλήματος.
Το πραγματικό ερώτημα επομένως δεν είναι ακόμη «τι πρέπει να αλλάξει»
Η απάντηση του Υπουργείου οδηγεί στο ερώτημα εάν και τι πρέπει να αλλάξει στο Ν. 4800/2021. Προηγείται ένα άλλο ερώτημα: Τι ακριβώς συνέβη στην πράξη από το 2021 μέχρι σήμερα;
Πριν αποφασιστεί εάν απαιτείται νέα νομοθετική μεταβολή, χρειάζεται να γνωρίζουμε, μεταξύ άλλων:
- πώς εφαρμόζονται οι ρυθμίσεις για τη γονική μέριμνα,
- πώς κατανέμεται στην πράξη η καθημερινή φροντίδα,
- πώς διαμορφώνεται η επικοινωνία του παιδιού με κάθε γονέα,
- πόσο διαρκούν οι σχετικές διαδικασίες,
- πώς εκτελούνται οι αποφάσεις,
- και, τελικά, ποιο είναι το πραγματικό αποτέλεσμα των ρυθμίσεων για τα παιδιά.
Η διάκριση είναι καθοριστική. Διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να επιχειρηθεί η αναθεώρηση ενός νομοθετικού πλαισίου χωρίς να έχει προηγουμένως διαχωριστεί το πρόβλημα του νόμου από το πρόβλημα της εφαρμογής του.
Από την καταγραφή υποθέσεων στη μέτρηση του αποτελέσματος για το παιδί
Για το «Παιδί με 2 Γονείς», το ζητούμενο δεν είναι η παραγωγή στατιστικών για χάρη των στατιστικών. Είναι η μετάβαση από το «πόσες οικογενειακές υποθέσεις εκδικάστηκαν;» στο «τι συνέβη στα παιδιά και στις οικογενειακές τους σχέσεις μέσα από αυτές τις διαδικασίες;». Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί το αίτημα από 08.07.2026 περιλάμβανε όχι μόνο δικαστικά δεδομένα, αλλά και μόνιμο μηχανισμό παρακολούθησης δεικτών παιδικής ευημερίας μετά τον γονικό χωρισμό.
Απάντηση που ανοίγει έναν νέο κύκλο θεσμικού διαλόγου
Η απάντηση του Υπουργείου, συνεπώς, δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί μόνο αρνητικά. Περιλαμβάνει δύο σημαντικές επίσημες παραδοχές:
Πρώτον, ότι σήμερα δεν είναι εφικτή η συγκεντρωτική και διακριτή εξαγωγή των ζητούμενων στοιχείων για γονική μέριμνα, καθημερινή φροντίδα και επικοινωνία.
Δεύτερον, ότι το Υπουργείο προτίθεται να συστήσει επιτροπή για να εξετάσει την εφαρμογή του Ν. 4800/2021 και τα προβλήματα που έχουν ανακύψει.
Αυτές οι δύο θέσεις, όταν διαβάζονται μαζί, δημιουργούν πλέον ένα σαφές επόμενο θεσμικό ερώτημα: Πριν η επιτροπή προτείνει τι πρέπει να αλλάξει, θα δημιουργηθεί η αναγκαία τεκμηριωτική βάση ώστε να γνωρίζει τι ακριβώς χρειάζεται αλλαγή και γιατί;
Στόχος είναι μια διαφανής, επιστημονικά τεκμηριωμένη και παιδοκεντρική αξιολόγηση της πραγματικής εφαρμογής του, με σαφείς δείκτες, αντιπροσωπευτική μελέτη της νομολογίας και δημόσια διαθέσιμα αποτελέσματα.
Γιατί όταν το αντικείμενο μιας μεταρρύθμισης είναι η καθημερινή ζωή των παιδιών μετά τον χωρισμό των γονέων τους, η Πολιτεία δεν αρκεί να νομοθετεί. Οφείλει να μπορεί και να γνωρίζει εάν αυτό που νομοθέτησε λειτουργεί στην πράξη.
Χρονολογικά τα θεσμικά ερωτήματα και οι απαντήσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης:
2026 08 31 – Ερώτηση Ελ Λυση 3250