Την Τρίτη 22.09.2026 το «Παιδί με 2 Γονείς» συμμετείχε στη δημόσια διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Υγείας σχετικά με τη σύσταση του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων και των Εθνικών Παρατηρητηρίων Ψυχοθεραπείας και Ψυχιατροδικαστικής, καταθέτοντας συγκεκριμένες παιδοκεντρικές προτάσεις. Κεντρικός στόχος των παρεμβάσεων είναι η ρητή κατοχύρωση του παιδιού ως αυτοτελούς φορέα δικαιωμάτων σε κάθε ψυχολογική, ψυχοθεραπευτική ή ψυχιατροδικαστική διαδικασία.
Οι προτάσεις αφορούν ιδίως:
- την πρωταρχική συνεκτίμηση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού,
- το δικαίωμα ενημέρωσης, συμμετοχής και ακρόασης του παιδιού ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του,
- την προστασία της ιδιωτικότητας, της αξιοπρέπειας και των προσωπικών δεδομένων του,
- τη θέσπιση φιλικών προς το παιδί πειθαρχικών διαδικασιών,
- την ειδική επιστημονική κατάρτιση των επαγγελματιών που παρέχουν υπηρεσίες σε παιδιά και εφήβους,
- την καθιέρωση ειδικών κανόνων δεοντολογίας, αμεροληψίας και αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων.
Παράλληλα, προτείνεται η ανάπτυξη ειδικών προτύπων για την παιδική και εφηβική ψυχοθεραπεία, η συμμετοχή του Συνηγόρου του Παιδιού και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στο Εθνικό Παρατηρητήριο, καθώς και η συστηματική δημοσίευση σχετικών δεδομένων. Για τα παιδιά με ψυχοκοινωνικές δυσκολίες ή παραβατική συμπεριφορά, τονίζεται ότι οι υπηρεσίες πρέπει να έχουν θεραπευτικό, υποστηρικτικό και επανενταξιακό χαρακτήρα, χωρίς στιγματισμό και με προστασία της εκπαιδευτικής, κοινωνικής και οικογενειακής τους συνέχειας.
Συνολικά, οι παρεμβάσεις επιδιώκουν να διασφαλίσουν ότι η προστασία των παιδιών δεν θα συνάγεται απλώς από γενικούς κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας, αλλά θα αποτυπώνεται με ρητές, ειδικές και ελέγξιμες εγγυήσεις στον νόμο.
Αναλυτικά οι παρεμβάσεις ανά άρθρο:
- Άρθρο 1: Στα έχοντας υπόψη να αναφερθούν «ο Ν.2101/1992, Ν.4800/2021 και Ν.4808/2021 – Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση ενισχύει ορθώς το θεσμικό πλαίσιο άσκησης των επαγγελμάτων ψυχικής υγείας. Η προστασία όμως του παιδιού δεν αρκεί να συνάγεται από γενικούς κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας. Όπου αποδέκτης των υπηρεσιών είναι ανήλικος, απαιτείται ρητή κατοχύρωση του παιδιού ως αυτοτελούς φορέα δικαιωμάτων, σύμφωνα με τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού».
- Άρθρο 15: Πειθαρχική ευθύνη ψυχολόγων. Θετική κατεύθυνση – Η συγκρότηση οργανωμένου πειθαρχικού μηχανισμού είναι σημαντική και από παιδοκεντρική σκοπιά. Όταν οι υπηρεσίες παρέχονται σε ανήλικο, η ασυμμετρία μεταξύ επαγγελματία και παιδιού είναι ιδιαίτερα έντονη και απαιτεί αποτελεσματικούς μηχανισμούς λογοδοσίας. Το κενό – Το πειθαρχικό πλαίσιο φαίνεται να έχει κυρίως επαγγελματικό και δεοντολογικό προσανατολισμό. Δεν προκύπτει από το κείμενο που είχαμε εξετάσει ειδική διαδικαστική προστασία του παιδιού όταν η καταγγελία αφορά υπηρεσίες που παρασχέθηκαν σε ανήλικο.
Από παιδοκεντρική σκοπιά, θα ήταν σημαντικό να προβλέπονται ρητά:
- η αρχή του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού,
- φιλικές προς το παιδί διαδικασίες,
- προστασία της ιδιωτικής ζωής και των προσωπικών δεδομένων,
- αποφυγή επαναλαμβανόμενης ή περιττής εξέτασης του παιδιού,
- δυνατότητα συνεκτίμησης της άποψής του ανάλογα με την ηλικία και ωριμότητά του.
Σχόλιο: «Κατά την αξιολόγηση πειθαρχικού παραπτώματος που αφορά την παροχή ψυχολογικών υπηρεσιών σε ανήλικο, λαμβάνεται ιδιαιτέρως υπόψη εάν παραβιάσθηκαν το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού (σύμφωνα με η εφαρμογή των διατάξεων του Ν.2101/1992, 4800/2021 και το άρθρο 1511 του Α.Κ.), το δικαίωμά του να εκφράζει ελεύθερα τη γνώμη του ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του, η ιδιωτικότητα και η αξιοπρέπειά του, καθώς και οι ειδικές δεοντολογικές υποχρεώσεις που διέπουν την παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους.»
- Άρθρο 16: Πειθαρχική διαδικασία. Το άρθρο 16, μεταξύ άλλων, προβλέπει πενταετή παραγραφή των πειθαρχικών παραπτωμάτων και ειδική σχέση με την παραγραφή όταν η πράξη αποτελεί και ποινικό αδίκημα.
Σχόλιο: «Σε πειθαρχική διαδικασία που αφορά πράξεις ή παραλείψεις κατά την παροχή υπηρεσιών σε ανήλικο, όλες οι ενέργειες των πειθαρχικών οργάνων διενεργούνται με γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού. Εφόσον απαιτείται η συμμετοχή ή ακρόαση του ανηλίκου, αυτή πραγματοποιείται με τρόπο φιλικό προς το παιδί, κατάλληλο προς την ηλικία και την ωριμότητά του, με διασφάλιση της ιδιωτικότητάς του και αποφυγή περιττής επανάληψης της εξέτασής του ή άλλης δευτερογενούς επιβάρυνσης, σύμφωνα με τη δικαιωματική αντίληψη της CRC για το παιδί ως φορέα δικών του δικαιωμάτων».
- Άρθρο 23: Άσκηση επαγγέλματος και επαγγελματικά δικαιώματα. Η γενική ρύθμιση των επαγγελματικών δικαιωμάτων δεν απαντά από μόνη της σε ένα διαφορετικό ερώτημα: Ποιες ειδικές γνώσεις και εγγυήσεις πρέπει να διαθέτει ο επαγγελματίας όταν παρέχει υπηρεσίες σε παιδιά; Δεν είναι αυτονόητο ότι η γενική επαγγελματική επάρκεια ισοδυναμεί με εξειδίκευση:
- στην αναπτυξιακή ψυχολογία,
- στα δικαιώματα του παιδιού,
- στην επικοινωνία με παιδιά,
- στη δυναμική οικογενειακών συγκρούσεων,
- στην αποφυγή υποβολής ή επηρεασμού του παιδιού.
Σχόλιο: «Η παροχή εξειδικευμένων ψυχολογικών υπηρεσιών σε παιδιά και εφήβους διενεργείται σύμφωνα με τις ειδικότερες επιστημονικές και δεοντολογικές προδιαγραφές που καθορίζονται από τα αρμόδια όργανα. Οι προδιαγραφές αυτές περιλαμβάνουν ιδίως κατάρτιση στην αναπτυξιακή ψυχολογία, στην επικοινωνία με παιδιά και εφήβους, στα δικαιώματα του παιδιού και στις ειδικές απαιτήσεις αξιολόγησης και παρέμβασης σε περιπτώσεις οικογενειακής διαφοράς ή σύγκρουσης.»
- Άρθρο 24: Κώδικας Ηθικής και Δεοντολογίας. Η πρόβλεψη νέου Κώδικα δημιουργεί την ευκαιρία να ενσωματωθούν ειδικοί κανόνες για τις υπηρεσίες προς παιδιά. Ο Κώδικας να περιλαμβάνει ειδικό κεφάλαιο «Παροχή ψυχολογικών υπηρεσιών σε παιδιά και εφήβους».
Σχόλιο: «Να προβλεφθεί ρητά ότι ο Κώδικας περιλαμβάνει «ειδικούς κανόνες δεοντολογίας για την παροχή ψυχολογικών υπηρεσιών σε παιδιά και εφήβους, οι οποίοι διασφαλίζουν ιδίως:
α) το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού,
β) τον σεβασμό της προσωπικότητας και της αξιοπρέπειάς του,
γ) το δικαίωμα του παιδιού να λαμβάνει κατάλληλη ενημέρωση και να εκφράζει ελεύθερα τη γνώμη του ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του,
δ) την προστασία της ιδιωτικής ζωής και των προσωπικών δεδομένων του,
ε) την επιστημονική ανεξαρτησία και αμεροληψία του ψυχολόγου,
στ) τη σαφή διάκριση μεταξύ θεραπευτικού και αξιολογικού ή γνωμοδοτικού ρόλου και
ζ) την αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων, ιδίως όταν το παιδί βρίσκεται στο πλαίσιο οικογενειακής διαφοράς ή σύγκρουσης.»
Νομικές βάσεις:
Άρθρο 3 CRC: βέλτιστο συμφέρον του παιδιού ως πρωταρχική μέριμνα.
Άρθρο 12 CRC: δικαίωμα του παιδιού να εκφράζει ελεύθερα τη γνώμη του σε ζητήματα που το αφορούν.
Άρθρο 16 CRC: προστασία ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής.
Άρθρο 19 CRC: προστασία από κάθε μορφή βίας ή κακομεταχείρισης.
Άρθρο 24 CRC: δικαίωμα στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο υγείας.»
- Άρθρα 29–30: Ψυχοθεραπεία. Σχόλιο: «Κατά την παροχή ψυχοθεραπευτικών υπηρεσιών σε παιδιά και εφήβους, το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού αποτελεί πρωταρχικό κριτήριο. Ο ανήλικος ενημερώνεται με τρόπο κατάλληλο προς την ηλικία και την ωριμότητά του και του παρέχεται η δυνατότητα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του για ζητήματα που τον αφορούν, οι οποίες λαμβάνονται δεόντως υπόψη ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του. Αντιστοίχως ενημερώνονται εγγράφως οι ασκούντες τη γονική μέριμνα πριν την όποια ψυχιατρική εξέταση σε ανήλικο τέκνο του και λαμβάνεται η έγγραφη σύμφωνη γνώμη τους πριν την όποια συνταγογράφηση ατομικής ψυχοθεραπείας και ψυχιατρικών φαρμάκων.»
- Άρθρα 31–32: Εθνικό Παρατηρητήριο Ψυχοθεραπείας. Σχόλιο:
«1. Προσθήκη στους σκοπούς του Παρατηρητηρίου
«Η ανάπτυξη ειδικών προτύπων, κατευθυντήριων οδηγιών και κριτηρίων ποιότητας για την ψυχοθεραπεία παιδιών και εφήβων, βάσει των ιδιαίτερων αναπτυξιακών αναγκών τους και με σεβασμό στα δικαιώματα που κατοχυρώνονται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού.»
- Συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών
«Για ζητήματα που αφορούν την ψυχοθεραπεία παιδιών και εφήβων, το Παρατηρητήριο δύναται να καλεί σε διαβούλευση τον Συνήγορο του Παιδιού, επιστημονικούς φορείς, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών με καταστατικό σκοπό την προάσπιση των δικαιωμάτων του παιδιού, καθώς και φορείς εκπροσώπησης ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας.»
- «Στατιστική καταγραφή και ανάλυση συλλεγόμενων δεδομένων και υποχρέωση της δημοσίευσής τους σε Ετήσια Έκθεση.»
- Άρθρα 33–34: Εθνικό Παρατηρητήριο Ψυχιατροδικαστικής. Σχόλιο: «Προσθήκη στους σκοπούς – Ως προς παιδιά και εφήβους, το Παρατηρητήριο μεριμνά ιδίως για την ανάπτυξη υπηρεσιών και επιστημονικών πρωτοκόλλων που στηρίζονται στο βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, στον σεβασμό της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων του, στην πρόληψη του στιγματισμού, στην εφαρμογή της αρχής της ελάχιστης αναγκαίας παρέμβασης και στην κοινωνική και οικογενειακή επανένταξη.»
- Άρθρο 35: Παιδιά και έφηβοι με παραβατική/αποκλίνουσα συμπεριφορά. Σχόλιο: «Οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας που παρέχονται σε παιδιά και εφήβους με ψυχοκοινωνικές δυσκολίες, ψυχικές διαταραχές ή παραβατική συμπεριφορά οργανώνονται και παρέχονται σύμφωνα με την αρχή του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού και έχουν πρωτίστως θεραπευτικό, υποστηρικτικό και επανενταξιακό χαρακτήρα. Στο πλαίσιο αυτό διασφαλίζονται ιδίως:
α) η εξατομικευμένη και διεπιστημονική αξιολόγηση,
β) η ενημέρωση και συμμετοχή του παιδιού στις αποφάσεις που το αφορούν, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του,
γ) η προστασία από κάθε μορφή στιγματισμού,
δ) η εκπαιδευτική και κοινωνική συνέχεια και
ε) η διατήρηση και υποστήριξη των οικογενειακών σχέσεων και δεσμών του παιδιού, εφόσον αυτό συνάδει με το βέλτιστο συμφέρον και την ασφάλειά του.»
