Βασικά συμπεράσματα της μεταπτυχιακής εργασίας της Ανδρονίκης Ντάτση (Νομική Σχολή ΔΠΘ), 2024 – «Το δικαίωμα-υποχρέωση επικοινωνίας μετά τον Ν. 4800/2021».
Η εργασία αναλύει το αναθεωρημένο άρθρο 1520 ΑΚ και τις αλλαγές που επέφερε ο Ν. 4800/2021 στο δικαίωμα επικοινωνίας του παιδιού με τον γονέα με τον οποίο δεν διαμένει. Κεντρικό της συμπέρασμα είναι ότι η επικοινωνία δεν αποτελεί απλώς δικαίωμα του γονέα αλλά και υποχρέωση που εξυπηρετεί πρωτίστως το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού.
Κύρια ευρήματα
🔹 Η επικοινωνία υπηρετεί το δικαίωμα του παιδιού να διατηρεί ουσιαστική σχέση και με τους δύο γονείς του. Η τακτική και ποιοτική επαφή συμβάλλει στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού, αποτρέπει την αποξένωση και διασφαλίζει τη συνέχεια της οικογενειακής ζωής μετά τον χωρισμό.
🔹 Το δικαίωμα επικοινωνίας είναι αυτοτελές. Δεν εξαρτάται από το ποιος ασκεί την επιμέλεια ή τη γονική μέριμνα. Ακόμη και όταν η επιμέλεια έχει ανατεθεί αποκλειστικά στον έναν γονέα, ο άλλος εξακολουθεί να διατηρεί το δικαίωμα και την υποχρέωση επικοινωνίας.
🔹 Ο Ν. 4800/2021 αναβάθμισε θεσμικά την επικοινωνία. Η ρητή αναφορά σε «δικαίωμα και υποχρέωση» αναγνωρίζει τον λειτουργικό χαρακτήρα της επικοινωνίας και υπογραμμίζει ότι η διατήρηση της σχέσης γονέα–παιδιού αποτελεί βασικό στοιχείο της οικογενειακής ζωής.
🔹 Καθιερώνεται το τεκμήριο του 1/3 του χρόνου επικοινωνίας. Ο νομοθέτης επιδιώκει να ενισχύσει την ουσιαστική συμμετοχή του μη διαμένοντος γονέα στη ζωή του παιδιού, εκτός αν συγκεκριμένες περιστάσεις επιβάλλουν διαφορετική ρύθμιση.
🔹 Ο γονέας με τον οποίο διαμένει το παιδί οφείλει να διευκολύνει και να προάγει την επικοινωνία. Η παρεμπόδισή της μπορεί να θεωρηθεί κακή άσκηση της γονικής μέριμνας.
🔹 Το παιδί είναι επίσης φορέας του δικαιώματος επικοινωνίας. Η εργασία αναδεικνύει ότι το δικαίωμα αυτό προστατεύεται από το Σύνταγμα, την ΕΣΔΑ, τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
🔹 Διευρύνονται τα πρόσωπα που μπορούν να επικοινωνούν με το παιδί. Εκτός από τους γονείς, δικαίωμα επικοινωνίας αναγνωρίζεται στους παππούδες, τις γιαγιάδες, τα αδέλφια και, υπό προϋποθέσεις, σε τρίτα πρόσωπα με τα οποία το παιδί έχει αναπτύξει ισχυρούς κοινωνικοσυναισθηματικούς δεσμούς.
🔹 Το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού αποτελεί τον απόλυτο οδηγό κάθε απόφασης. Κάθε συμφωνία ή δικαστική ρύθμιση πρέπει να αξιολογείται με γνώμονα τις ανάγκες, την ασφάλεια και την ομαλή ανάπτυξη του παιδιού.
Συμπέρασμα
Η μελέτη καταλήγει ότι ο Ν. 4800/2021 ενίσχυσε σημαντικά τη θέση του παιδιού στο οικογενειακό δίκαιο, αναγνωρίζοντας ότι η ουσιαστική παρουσία και των δύο γονέων στη ζωή του αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα για την ανάπτυξή του. Η επικοινωνία αντιμετωπίζεται πλέον ως θεσμός προστασίας του παιδιού και όχι ως προνόμιο ή διεκδίκηση των γονέων, επιβεβαιώνοντας τη μετάβαση σε ένα περισσότερο παιδοκεντρικό μοντέλο οικογενειακών σχέσεων.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο στο σύνδεσμο:
