Αντικείμενο
Έφεση κατά της υπ’ αριθ. 8838/2024 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία είχε αναθέσει την αποκλειστική επιμέλεια των δύο ανηλίκων τέκνων στη μητέρα. Ο πατέρας ζήτησε την ανάθεση της επιμέλειας και στους δύο γονείς με σύστημα συνεπιμέλειας και εναλλασσόμενης κατοικίας.
Βασικές Νομικές Παραδοχές
Το Εφετείο επαναλαμβάνει ότι μετά τον Ν. 4800/2021 κριτήριο κάθε δικαστικής κρίσης αποτελεί αποκλειστικά το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου. Η απλή διαφωνία ή δυσκολία συνεργασίας των γονέων δεν αρκεί για να δικαιολογήσει αποκλειστική επιμέλεια υπέρ του ενός γονέα. Αποκλειστική επιμέλεια δικαιολογείται όταν συντρέχουν σοβαροί λόγοι, όπως ακαταλληλότητα γονέα, κίνδυνος για το παιδί ή πραγματική αδυναμία άσκησης συνεπιμέλειας. Η έλλειψη συνεργασίας δεν πρέπει να λειτουργεί ως εμπόδιο στην επιλογή της χρονικής κατανομής της επιμέλειας, εφόσον αυτή εξυπηρετεί το συμφέρον του παιδιού. Η συνεπιμέλεια και η εναλλασσόμενη κατοικία συνιστούν θεμιτές λύσεις όταν και οι δύο γονείς είναι ικανοί να ασκήσουν τον γονεϊκό τους ρόλο.
Πραγματικά Περιστατικά
Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι διάδικοι απέκτησαν δύο ανήλικα τέκνα και βρίσκονται σε διάσταση από το 2021. Με απόφαση ασφαλιστικών μέτρων του 2021 η επιμέλεια είχε προσωρινά ανατεθεί αποκλειστικά στη μητέρα. Ο πατέρας διαμένει σε πολύ μικρή απόσταση από τη μητέρα, το σχολείο και τις δραστηριότητες των παιδιών. Έχει διαμορφώσει κατάλληλα την κατοικία του για τα παιδιά και συμμετέχει ενεργά στη ζωή τους. Τηρεί πλήρως το πρόγραμμα επικοινωνίας και έχει διατηρήσει ισχυρό δεσμό με τα τέκνα. Η μητέρα επίσης κρίνεται κατάλληλη, διαθέτει ισχυρό συναισθηματικό δεσμό με τα παιδιά και φροντίζει επιμελώς για την ανατροφή τους. Οι μεταξύ τους συγκρούσεις και οι αλληλομηνύσεις είχαν οδηγήσει σε ένταση, όμως στη συνέχεια οι γονείς προχώρησαν σε εξωδικαστικό συμβιβασμό και παραιτήθηκαν από σχετικές αξιώσεις. Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι πλέον υπάρχει «καλό επίπεδο συνεννόησης» και συνειδητοποίηση της ανάγκης συνεργασίας προς όφελος των παιδιών.
Κρίσιμη Αιτιολογία
Το Εφετείο δέχθηκε ότι και οι δύο γονείς είναι παιδαγωγικά κατάλληλοι. Παρέχουν ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον. Διαθέτουν ισχυρούς δεσμούς με τα παιδιά. Η μικρή απόσταση μεταξύ των κατοικιών διευκολύνει την εφαρμογή εναλλασσόμενης κατοικίας. Η διατήρηση ουσιαστικής σχέσης με αμφότερους τους γονείς είναι απαραίτητη για την ομαλή ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο ότι ένα από τα παιδιά παρουσίαζε δυσκολίες προσκόλλησης και συναισθηματικής ρύθμισης και είχε ανάγκη υποστήριξης και από τους δύο γονείς.
Διατακτικό
Το Εφετείο δέχεται την έφεση του πατέρα, εξαφανίζει την πρωτόδικη απόφαση κατά το μέρος που αφορούσε την επιμέλεια, αναθέτει την επιμέλεια των ανηλίκων από κοινού στους δύο γονείς (συνεπιμέλεια), καθιερώνει σύστημα εναλλασσόμενης κατοικίας. Προβλέπει ότι ο γονέας με τον οποίο διαμένουν κάθε φορά τα παιδιά ασκεί μόνος του τις συνήθεις πράξεις επιμέλειας και διαχείρισης της καθημερινότητας, ενώ η γονική μέριμνα παραμένει κοινή. Ρυθμίζει αναλυτικά τη διαμονή των τέκνων με τον πατέρα κατά εβδομάδες, εορτές και θερινές διακοπές, καθορίζει καθημερινή τηλεφωνική ή μέσω βιντεοκλήσης επικοινωνία όταν τα παιδιά διαμένουν με τον άλλο γονέα, διατάσσει αμοιβαία παράδοση των τέκνων κατά την έναρξη και λήξη κάθε περιόδου διαμονής, απειλεί σε βάρος κάθε γονέα προσωπική κράτηση ενός μηνός και χρηματική ποινή 500 ευρώ για κάθε παράβαση της υποχρέωσης παράδοσης.
Σημασία της Απόφασης
Η ΕφΑθ 5272/2025 αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική νομολογιακή εφαρμογή του Ν. 4800/2021, διότι απορρίπτει την αντίληψη ότι οι συγκρούσεις των γονέων οδηγούν αυτομάτως σε αποκλειστική επιμέλεια, αναγνωρίζει ότι το συμφέρον του παιδιού μπορεί να εξυπηρετείται καλύτερα μέσω ουσιαστικής παρουσίας και των δύο γονέων, θεωρεί καθοριστικό στοιχείο την καταλληλότητα αμφοτέρων των γονέων και όχι την προτεραιότητα του ενός και εφαρμόζει στην πράξη τη συνεπιμέλεια με εναλλασσόμενη κατοικία και λεπτομερή χρονική κατανομή του χρόνου ανατροφής.
Κεντρικό μήνυμα της απόφασης: όταν και οι δύο γονείς είναι κατάλληλοι και μπορούν να εξυπηρετήσουν το βέλτιστο συμφέρον των παιδιών, η αποκλειστική επιμέλεια δεν αποτελεί τη δέουσα λύση και προκρίνεται η συνεπιμέλεια με ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων.
Ακολουθεί η απόφαση στο σύνδεσμο:
