Πηγή: dikastiko.gr, 30.03.2026
Σε μια απόφαση-σταθμό για τα δικαιώματα των κατηγορουμένων, το Στρασβούργο ξεκαθαρίζει ότι ο τυπικός διορισμός συνηγόρου χωρίς τον απαραίτητο χρόνο προετοιμασίας συνιστά κατάφωρη παραβίαση της δίκαιης δίκης.
Μια ιδιαίτερα σημαντική απόφαση εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), φέρνοντας στο προσκήνιο τις δικονομικές παθογένειες των ελληνικών ποινικών δικαστηρίων. Η υπόθεση αφορά τον Kledi Selami, ο οποίος βρέθηκε αντιμέτωπος με την ανώτατη των ποινών, έχοντας στη διάθεσή του μόλις εξήντα λεπτά για να προετοιμάσει την υπεράσπισή του με τον αυτεπαγγέλτως διορισμένο συνήγορό του.
Η διαδικασία αυτή, η οποία κατέληξε στην καταδίκη του σε ισόβια κάθειρξη και από το Εφετείο, χαρακτηρίστηκε από το Στρασβούργο ως προδήλως ανεπαρκής, οδηγώντας στην ομόφωνη καταδίκη της Ελλάδας για παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη. Ο προσφεύγων, αλβανικής υπηκοότητας, εμφανίστηκε ενώπιον του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Αιγαίου χωρίς δικό του δικηγόρο. Παρά το γεγονός ότι ζήτησε αναβολή για να εξοικονομήσει χρήματα από την πώληση ακινήτου του στην Αλβανία προκειμένου να προσλάβει συνήγορο της επιλογής του, το δικαστήριο απέρριψε το αίτημα κρίνοντάς το ως αόριστο. Αντ’ αυτού, διόρισε δικηγόρο από τον επίσημο κατάλογο και διέκοψε τη συνεδρίαση για μία μόνο ώρα. Σε αυτό το ελάχιστο χρονικό διάστημα, η συνήγορος όφειλε να μελετήσει μια πολυπλοκότατη δικογραφία ανθρωποκτονίας και να συνεννοηθεί με έναν κατηγορούμενο που δεν μιλούσε ελληνικά, μέσω διερμηνέα.
Υπόθεση Selami κατά Ελλάδας: Η απόφαση του ΕΔΔΑ
Το ΕΔΔΑ αποφάσισε ότι υπήρξε κατάφωρη παραβίαση των άρθρων 6 §§ 1 και 3 (β) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), κρίνοντας ότι η εμμονή των εθνικών δικαστών στην ταχύτητα της διαδικασίας εις βάρος των υπερασπιστικών δικαιωμάτων οδήγησε σε μια «τυπική» και όχι ουσιαστική εκπροσώπηση.
Το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι το κράτος έχει την αυτεπάγγελτη υποχρέωση να διασφαλίζει τις εγγυήσεις της δίκαιης δίκης και απέρριψε τους ισχυρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης ότι ο κατηγορούμενος έφερε την ευθύνη για τη μη διεκδίκηση πρόσθετου χρόνου. Κατέστησε σαφές ότι ένας αλλοδαπός κρατούμενος δεν μπορεί να επωμίζεται το βάρος της ορθής δικονομικής καθοδήγησης του δικαστηρίου, ειδικά όταν διακυβεύεται η ελευθερία του διά βίου.
Βασίλης Χειρδάρης: Το δικαίωμα δίκαιης δίκης απαιτεί πλήρη προετοιμασίας της υπεράσπισης.
Ο δικηγόρος του προσφεύγοντος κ. Βασίλης Χειρδάρης, ο οποίος τον εκπροσώπησε στο Δικαστήριο του Στρασβούργου δήλωσε στο dikastiko.gr:
«Η απόφαση του ΕΔΔΑ Selami κατά Ελλάδας αντιμετωπίζει με πολύ επιτυχημένο τρόπο μια παθογένεια της πρακτικής μερικών ποινικών δικαστηρίων, που στα πλαίσια της ταχύτητας και της προσπάθειας εκδίκασης των υποθέσεων “πάση θυσία” δεν παρέχουν τον απαιτούμενο αναγκαίο χρόνο στον κατηγορούμενο για την προετοιμασία της υπεράσπισής του.
Εν προκειμένω το ΜΟΕ Αιγαίου εκδίκαζε μια πολύ σοβαρή υπόθεση ανθρωποκτονίας εκ προθέσεως σε δεύτερο βαθμό και ο κατηγορούμενος είχε ήδη καταδικαστεί στον πρώτο βαθμό με ισόβια κάθειρξη, την ανωτάτη των ποινών. Ο κατηγορούμενος δεν είχε συνήγορο και δεν γνώριζε την ελληνική γλώσσα. Του διορίστηκε αυτεπαγγέλτως δικηγόρος και το ΜΟΕ έδωσε ως χρόνο προετοιμασίας για την διορισθείσα δικηγόρο μόνον μία ώρα (!), που σήμαινε μελέτη της υπόθεσης (σχετικά, πρωτόδικη απόφαση, πραγματικά γεγονότα, νομικό μέρος) και επικοινωνία με τον κατηγορούμενο μέσω διερμηνέα. Χρόνος δηλαδή που αντικειμενικά και ανθρώπινα δεν επαρκούσε. Το ΕΔΔΑ με την απόφασή του διασφαλίζει το δικαίωμα αποτελεσματικής υπεράσπισης του κατηγορουμένου, ιδίως δε αυτού που αντικειμενικά δεν έχει δυνατότητες να εξασφαλίσει από μόνος του κάτι τέτοιο (αλλοδαπός, κρατούμενος, χωρίς συνήγορο, μη γνώστης της ελληνικής γλώσσα και των δικονομικών διατάξεων). Η διασφάλιση αυτή επεκτείνεται με την απόφαση και στον απαραίτητο χρόνο προετοιμασίας την υπόθεσης.
Με την παραπάνω απόφαση το Στρασβούργο υπογραμμίζει ότι η ανάγκη ταχείας εκδίκασης των υποθέσεων δεν δύναται να λειτουργεί σε βάρος των δικαιωμάτων υπεράσπισης. Με την απόφαση δε αυτή καθίσταται σαφές ότι το δικαίωμα δίκαιης δίκης (άρθρο 6 της ΕΣΔΑ) απαιτεί πραγματική και πλήρη προετοιμασίας της υπεράσπισης, στην οποία συμπεριλαμβάνεται και η ουσιαστική επικοινωνία του συνηγόρου με τον κατηγορούμενο και δεν αρκεί η απλή, διεκπεραιωτική και τυπική «παρουσία» συνηγόρου στο ακροατήριο.
Πλέον αυτών η απόφαση ενισχύει τη θέση ότι τα εθνικά δικαστήρια δεν μπορούν να μεταθέτουν στον κατηγορούμενο το βάρος να ζητήσει πρόσθετο χρόνο προετοιμασίας της υπεράσπισης ιδίως όταν αυτός βρίσκεται σε ευάλωτη θέση λόγω γλωσσικών και δικονομικών εμποδίων. Αυτή η προσέγγιση θέτει αυξημένες αυτεπάγγελτες απαιτήσεις στα ελληνικά δικαστήρια.
Συμπερασματικά, το μήνυμα του Στρασβούργου προς τα ελληνικά δικαστήρια είναι σαφές. Ο διορισμός δικηγόρου χωρίς επαρκή χρόνο προετοιμασίας και επικοινωνίας με τον κατηγορούμενο καταλήγει σε τυπική και όχι ουσιαστική υπεράσπιση και παραβιάζει το δικαίωμα δίκαιης δίκης.»